ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
239
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) روايت فضل كسى را پيش يكى از اصحاب پيامبر ( ص ) فرستاد و چهار هزار درم وام خواست . آن كس به فرستادهء عمر گفت : به او بگو از بيت المال بردارد و بعد برگرداند . چون فرستاده بازگشت و اين موضوع را گفت ، بر عمر سخت گران آمد . عمر آن شخص را ديد و گفت : تو گوينده اين سخن هستى كه من از بيت المال بردارم و در آن صورت اگر پيش از رسيدن آن پول بميرم خواهيد گفت اين مبلغ را امير مؤمنان برداشته است ، وام او را ببخشيد آن گاه روز قيامت در مقابل آن گرفتار و مأخوذ خواهم بود و من مىخواستم آن پول را از مردى آزمند و بخيل چون تو بگيرم كه اگر مردم از مال و ميراث من حق خودش را بگيرد . يحيى بن حماد در حديث خود كلمه « ميراث » و فضل كلمه « مال » را نقل كردهاند . عبد الله بن نمير از اسماعيل بن ابو خالد ، از سعيد بن ابو بردة ، از يسار بن نمير نقل مىكند كه مىگفته است * عمر از من پرسيد در اين سفر حج چه مقدار خرج كردهايم ؟ گفتم : پانزده دينار . وكيع بن جراح از سفيان ، از يحيى بن سعيد ، از قول پيرمردى از خاندان خود نقل مىكند عمر براى حج بيرون آمد و هيچ جا خيمه هم نزد تا به مدينه برگشت و معمولا زير يك قطعه چرم سايه مىگرفت . عارم بن فضل از قول حماد بن زيد ، از يحيى بن سعيد ، از عبد الله بن عامر بن ربيعه و فضل بن دكين و عبد الوهاب بن عطاء همگى ، از عبد الله بن عامر بن ابو ربيعة نقل مىكنند كه مىگفته است از مدينه تا مكه و از مكه تا مدينه در سفر حج همراه عمر بودم در طول راه هيچ خيمهاى بر پا نكرد و ساختمانى هم نبود كه در آن سايه بگيرد ، بلكه معمولا سفره يا عبايى را بر شاخهء درختان مىافكندند و زير آن سايه مىگرفت . حماد بن سلمه از جرير بن حازم ، از حسن نقل مىكند كه مىگفته است ابو موسى همراه نمايندگان اهل بصره نزد عمر آمد . گويد : معمولا هر روز كه پيش عمر مىرفتيم فقط سه گرده نان براى غذا حاضر بود كه گاهى اندكى روغن و گاه اندكى دنبه و گاه با اندكى شير و گاهى با گوشتهاى در آفتاب خشك كرده كه بعد پخته بودند و گاهى هم كه كم اتفاق مىافتاد گوشت پخته تازه به عنوان خورش همراه بود . روزى عمر به ما گفت : اى قوم به خدا سوگند مىبينم و احساس مىكنم كه از غذاى من خوشتان نمىآيد و آن را نمىپسنديد و به خدا سوگند اگر بخواهم از همهء شما خوراك بهترى مىخورم و راحتتر زندگى مىكنم ، به خدا سوگند من هم از گوشتهاى سرسينه و كوهان و سرين و گوشتهاى سرخ شده و كبابهاى بريان و